Wyprzedzanie: kiedy wolno, gdzie zakaz, znaki B-25 i mandaty

Zakaz wyprzedzania obowiązuje przy wierzchołku wzniesienia, na zakręcie ze znakami ostrzegawczymi, na skrzyżowaniu (poza ruchem okrężnym i kierowanym), na przejściu dla pieszych, przejeździe kolejowym i rowerowym, przy torach tramwajowych i za znakiem B-25. Mandat: 1000-1500 zł, przy recydywie x2, i 10-15 punktów.

Kiedy wolno wyprzedzać: trzy warunki z art. 24 ust. 1

Wyprzedzanie reguluje art. 24 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zanim zjedziesz na lewy pas, masz obowiązek upewnić się co do trzech rzeczy (ust. 1):

1. Masz odpowiednią widoczność i dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu.
2. Kierujący jadący za tobą nie rozpoczął wyprzedzania.
3. Kierujący jadący przed tobą na tym samym pasie nie zasygnalizował zamiaru wyprzedzania innego pojazdu, zmiany kierunku jazdy lub zmiany pasa ruchu.

Drugi warunek to spojrzenie w lewe zewnętrzne lusterko. Katalog sprawdza go wprost: pytanie 13498 o obowiązek upewnienia się, czy jadący za tobą nie rozpoczął wyprzedzania, ma odpowiedź TAK, a pytanie 13506 (czy wolno rozpocząć manewr bez takiego sprawdzenia) odpowiedź NIE. Pytania 13652 i 13666 (lewe zewnętrzne lusterko) też mają odpowiedź TAK.

Do tego dochodzi obserwacja drogi przed wyprzedzanym pojazdem. Przed manewrem utrzymujesz od niego odstęp wystarczający, żeby widzieć, co dzieje się dalej (pytanie 6369, odpowiedź B). Maksymalne zbliżenie się do zderzaka to odpowiedź błędna. Manewr sygnalizujesz kierunkowskazem (art. 22 ust. 5; pytanie 10531: TAK).

Bezpieczny odstęp i 1 metr od roweru, hulajnogi i motocykla

Art. 24 ust. 2 wymaga szczególnej ostrożności i bezpiecznego odstępu od wyprzedzanego pojazdu lub uczestnika ruchu. Dla większości sytuacji ustawa nie podaje liczby. Jest jeden wyjątek z konkretną wartością.

Przy wyprzedzaniu roweru, wózka rowerowego, motoroweru, motocykla, hulajnogi elektrycznej, urządzenia transportu osobistego, osoby na urządzeniu wspomagającym ruch oraz kolumny pieszych odstęp nie może być mniejszy niż 1 m. Katalog pyta o to wielokrotnie: 3628 (A), 3629 (C), 3630 (C), 8979 (A), 10053 (C), 1068 (TAK), 6271 (TAK). Pytania 6270 i 7640 mają odpowiedź NIE.

Wyprzedzanie bez bezpiecznego odstępu kosztuje 300 zł i 6 punktów (taryfikator poz. 91, kod F 11; stan na wrzesień 2026). Jak odstęp wiąże się z czasem reakcji, opisujemy w artykule o drodze hamowania, czasie reakcji i bezpiecznym odstępie.

Z której strony wyprzedzać: lewa jako zasada i cztery wyjątki

Wyprzedzasz z lewej strony (art. 24 ust. 3). Wyjątki wynikają z ust. 4, 5, 10 i 12:

Na jezdni jednokierunkowej wyprzedzanie z prawej jest legalne. Pytanie 13499 (jezdnia jednokierunkowa poza obszarem zabudowanym, czy obowiązuje zakaz z prawej) ma odpowiedź NIE, 13512 (w tej sytuacji na obszarze zabudowanym) także NIE, a 13663 i 13145 odpowiedź TAK. Jezdnia autostrady jest jednokierunkowa, więc i tam wolno kontynuować wyprzedzanie z prawej (pytanie 1480 z filmem: TAK). Szczegóły w artykule o jeździe po autostradzie i drodze ekspresowej.

Wyprzedzanie z niewłaściwej strony to 1000 zł (2000 zł przy recydywie) i 8 punktów (poz. 102, kod F 01). Pytania 12825 (TAK) i 12826 (NIE) dotyczą tramwaju i mają obrazek: odpowiedź zależy od położenia torów w tej sytuacji.

Gdzie obowiązuje zakaz wyprzedzania: tabela miejsc i wyjątków

Zakazy są rozrzucone po kilku artykułach ustawy. Zebrane w jednym miejscu wyglądają tak:

Katalog trzyma się tej tabeli. Pytanie 13497 (jezdnia dwukierunkowa, wierzchołek wzniesienia, czy wolno wyprzedzić motocykl w tej sytuacji) ma odpowiedź NIE, a 13513 TAK. Pytanie 13504 (czy mimo szczególnej ostrożności masz powstrzymać się od wyprzedzania pojazdu silnikowego na najbliższym skrzyżowaniu) ma odpowiedź TAK; pytania 13505, 13510 i 13659 mają odpowiedź NIE, a 13507, 13509 i 1081 TAK, przy czym są to pytania z obrazkiem i odpowiedź dotyczy sytuacji na nim.

Na przejściu dla pieszych wyprzedzanie jest zakazane (10229, 13156 i 13754: NIE); zasady wobec pieszych rozwijamy w artykule o pierwszeństwie pieszych na przejściu. Na przejeździe kolejowym nie wyprzedzisz nawet po to, żeby szybciej przejechać tory (13469: NIE). Przy torach tramwajowych zakaz nie działa na skrzyżowaniu z ruchem kierowanym, stąd odpowiedź TAK w pytaniu 13668 w sytuacji z obrazka. Co oznacza ruch kierowany, wyjaśniamy w artykule o sygnalizacji świetlnej i zielonej strzałce.

Ustawa nie wymienia tuneli, mostów ani wiaduktów. Pod wiaduktem wolno rozpocząć wyprzedzanie (pytanie 10495: TAK), jeśli spełniasz warunki z ust. 1-2.

Rower, hulajnoga i motorower: dlaczego zakaz z ust. 7 ich nie obejmuje

Zakaz na wierzchołku, zakręcie i skrzyżowaniu dotyczy wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni. Pojazd silnikowy to według art. 2 pkt 32 pojazd wyposażony w silnik, z wyjątkiem motoroweru, pojazdu szynowego, roweru, wózka rowerowego, hulajnogi elektrycznej, urządzenia transportu osobistego i wózka inwalidzkiego.

Skutek: rower, hulajnogę elektryczną i motorower wolno wyprzedzić także na skrzyżowaniu, przy wierzchołku i na zakręcie ze znakami, o ile pozwalają na to widoczność, miejsce i pozostałe zakazy. Pytania 13661 (rower) i 13662 (hulajnoga elektryczna) mają odpowiedź TAK. Ale 13658 (hulajnoga w innej sytuacji) ma odpowiedź NIE, a 13630 (hulajnoga na przejeździe kolejowym) również NIE, bo zakaz z art. 28 ust. 3 pkt 3 nie jest ograniczony do pojazdów silnikowych. Wszystkie te pytania mają obrazek, więc patrz na scenę, nie tylko na rodzaj pojazdu.

Motocykl jest pojazdem silnikowym. Dlatego na jezdni dwukierunkowej bez wyznaczonych pasów nie wyprzedzisz go przy wierzchołku wzniesienia (13497: NIE), choć za znakiem B-25 motocykl jednośladowy wyprzedzić wolno.

Znaki B-25 i B-26 oraz linie P-1, P-2, P-3 i P-4

Znak B-25 „zakaz wyprzedzania” zakazuje kierującym pojazdami silnikowymi wyprzedzania pojazdów silnikowych wielośladowych. Za znakiem wolno więc wyprzedzić motocykl jednośladowy, rower i pojazd zaprzęgowy. Zakaz obowiązuje do znaku B-27 „koniec zakazu wyprzedzania”, do znaku B-42 albo, co do zasady, do najbliższego skrzyżowania (nie kończy go skrzyżowanie na drodze dwujezdniowej, na którym wlot drogi poprzecznej jest tylko z lewej strony i nie ma połączenia z prawą jezdnią; par. 32 ust. 2). Tabliczka T-23 pod znakiem może zawęzić zakaz do wskazanego rodzaju pojazdów.

Katalog sprawdza obie strony tej reguły. Motocyklem nie wyprzedzisz za B-25 samochodu osobowego (13750: NIE), bo motocykl to pojazd silnikowy, a osobówka jest wielośladowa. Osobówką nie wyprzedzisz autobusu (13752: NIE). Pytanie 13671 ma odpowiedź NIE, a 10526 (z obrazkiem) TAK.

Znak B-26 „zakaz wyprzedzania przez samochody ciężarowe” dotyczy samochodów ciężarowych o dopuszczalnej masie całkowitej ponad 3,5 t, ciągników samochodowych oraz pojazdów specjalnych i używanych do celów specjalnych o DMC ponad 3,5 t. Samochodu osobowego nie dotyczy. Odwołuje go znak B-28. Niezastosowanie się do B-25 albo B-26 to 1000 zł (2000 zł przy recydywie) i 15 punktów (poz. 101, kod F 08).

Drugi zestaw ograniczeń to linie na jezdni:

Linia P-4 potrafi zamknąć manewr, który z punktu widzenia art. 24 byłby legalny: droga jest prosta, widoczność dobra, ale podwójna ciągła zakazuje przekraczania z obu stron.

Prędkość, zachowanie wyprzedzanego i powrót na pas

Kierujący pojazdem wyprzedzanym nie może zwiększać prędkości w czasie wyprzedzania ani bezpośrednio po nim (art. 24 ust. 6). Pytania 788 i 13502 mają odpowiedź NIE, a 13514 TAK. Mandat: 350 zł i 6 punktów (poz. 92, kod F 10). Pojazd wolnobieżny, ciągnik rolniczy i pojazd bez silnika zjeżdżają na prawo, żeby ułatwić manewr.

Wyprzedzający nie ma prawa przekroczyć dopuszczalnej prędkości po to, żeby szybciej zakończyć manewr (10250: NIE). Samochód osobowy z przyczepą lekką jedzie na autostradzie 80 km/h także w trakcie wyprzedzania (13670: NIE); limity zebraliśmy w artykule o limitach prędkości i mandatach. Mała różnica prędkości między pojazdami wydłuża czas i drogę wyprzedzania, nie skraca ich (13627 i 13629: NIE).

Na prawy pas wracasz po upewnieniu się, że nie zmusi to wyprzedzanego do hamowania ani zmiany toru jazdy (6367: C; 10055: C). Odpowiedzi z krawędzią pojazdu w lusterku albo z odległością 100 m to dystraktory.

Ile wynosi mandat za wyprzedzanie: tabela kwot i punktów

Kwoty pochodzą z taryfikatora (rozporządzenie z 30 grudnia 2021 r.), punkty z rozporządzenia o ewidencji kierujących naruszających przepisy, obowiązującego od 3 czerwca 2026. Stan na wrzesień 2026. Druga kwota w nawiasie dotyczy recydywy, czyli tego samego wykroczenia w ciągu 2 lat.

Wyprzedzanie na przejściu to wykroczenie z art. 86b par. 1 Kodeksu wykroczeń, z grzywną nie niższą niż 1500 zł. Samochód ciężarowy o DMC ponad 3,5 t, który wyprzedza na autostradzie lub drodze ekspresowej o dwóch pasach wbrew art. 24 ust. 13-14, dostaje 8 punktów (kod F 12). Dwa osobne zdarzenia, np. wyprzedzanie na skrzyżowaniu w jednym miejscu (10 punktów) i za znakiem B-25 w innym (15 punktów), to razem 25 punktów, czyli więcej niż limit 24 dla doświadczonego kierowcy i 20 dla kierowcy w pierwszym roku. Gdy w związku z wyprzedzaniem jednego pojazdu naruszysz kilka zakazów naraz, punkty liczy się tylko za naruszenie z największą liczbą punktów (par. 6 ust. 4 rozporządzenia o ewidencji). Co się wtedy dzieje, opisujemy w artykule o punktach karnych i utracie prawa jazdy.

Wyprzedzanie na egzaminie praktycznym

W rozporządzeniu o egzaminowaniu wyprzedzanie jest jednym z zadań w ruchu drogowym dla kategorii B, obok omijania i wymijania, wykonywanym wtedy, gdy jest taka możliwość na trasie. Egzaminator ocenia sposób wykonania manewru i zachowanie wobec innych.

W tabeli zachowań, które mogą przerwać egzamin, gdy bezpośrednio zagrażały życiu i zdrowiu, są m.in. wyprzedzanie na przejściu dla pieszych, nieupewnienie się o możliwości wyprzedzania oraz niezastosowanie się do linii podwójnej ciągłej. Jak wygląda cały egzamin i co jeszcze go przerywa, przeczytasz w artykule o dniu egzaminu praktycznego.

Jak katalog pytań pyta o wyprzedzanie: ściąga

Pytania oznaczone gwiazdką mają obrazek lub film i zaczynają się od „w tej sytuacji”: odpowiedź dotyczy sceny z materiału, nie każdej podobnej sytuacji.

Trzy pułapki, na których traci się punkty najczęściej:

1. „Zakaz na skrzyżowaniu” dotyczy pojazdu silnikowego. Rower i hulajnoga to nie pojazdy silnikowe, motocykl tak.
2. Za B-25 wolno wyprzedzić motocykl jednośladowy, ale motocyklem nie wolno wyprzedzić osobówki.
3. Wyprzedzany nie przyspiesza ani w trakcie, ani zaraz po manewrze, nawet „nieznacznie”.

Wszystkie pytania z tego tematu przećwiczysz na liście pytań egzaminacyjnych kategorii B. Rada na trasę: zanim włączysz kierunkowskaz, policz do trzech, sprawdzając kolejno drogę przed pojazdem, lewe lusterko i kierunkowskaz auta przed tobą. To dokładnie trzy warunki z art. 24 ust. 1.